Türkiye dış ticaretinde deniz taşımacılığının payı hızla büyürken, özellikle son on yılda liman yatırımlarında da ciddi bir hareketlilik yaşandı. Bu hareketlilik içinde yer alan limanlardan biri de Mersin Limanı. 170 milyon dolarlık rıhtım yatırımı ile öne çıkan limanın bu yatırımla birlikte kapasitesini 1 milyon TEU'dan, 2.6 milyon TEU'ya çıkarması hedefleniyor. Doğu Akdeniz ve Karadeniz denizcilik hatlarında stratejik bir konumda bulunan Türkiye, son yıllarda yükselen özelleştirme rüzgarı ve özel sektör yatırımlarındaki artışla liman işletmeciliğinde dünya liginin üst sıralarına çıkmayı başardı. Devletin özellikle son 10 yılda ulaştırma politikaları çerçevesinde deniz yolu taşımacılığına verdiği önemin artması, bu kapsamda hem mevcut limanların özelleştirilmesine öncelik vermesi hem de özel sektörün yeni liman yatırımlarına başlaması için çeşitli teşvikler sunması yoluyla sektörde önemli bir hareketlilik yaşanıyor. Türkiye, 2023 vizyonu doğrultusunda uluslararası denizcilik arenasında ilk sıralarda ve bölgesinde lider olmayı hedefliyor. Bu hedef doğrultusunda liman yenileme ve kapasite artışına yönelik pek çok dev yatırım gerçekleşirken, oluşan ülke içi hareketliliğin yanı sıra Akdeniz - Avrupa - Ortadoğu limanları arasındaki artan rekabet ortamından daha fazla pay alabilmek için yapılan yatırımlarda, mega gemiler ve özellikle bir yük türünde uzmanlaşmış limanlara önem gösterilmesi gerektiği vurgulanıyor. LİMANCILIK SEKTÖRÜNÜN 10 YILDA YÜKSELİŞİ Yaklaşık 18 trilyon dolarlık dünya ticaretinde deniz yolu taşımacılığının payı yüzde 60; Türkiye’de ise bu oran yüzde 87 civarına yükseliyor. Kara yolu ve demiryolu taşımacılığına göre sırasıyla 6,5 ve 3,5 kat daha ekonomik olması ve çok büyük miktardaki yüklerin tek seferde ve güvenli olarak taşınabilmesi gibi özellikleriyle öne çıkan deniz yolu taşımacılığının Türkiye dış ticaretindeki payı son 12 yıl içinde 3,6 kat artışla 202 milyar dolara yükseldi. Bu artan ivmeyi karşılayabilmek için ülkenin farklı bölgelerinde çeşitli liman projeleri ve kapasite artırma çalışmaları devam ediyor. 8333 kilometre kıyı şeridine sahip olan Türkiye’de bugün 72 adet liman ve iskele bulunuyor. Bunların altısı Türkiye Denizcilik İşletmeleri tarafından, ikisi Türkiye Devlet Demir Yolları tarafından işletiliyor. Ayrıca Türkiye’de 21 kamu limanı, 23 belediye limanı ve 128 özel liman bulunuyor. Hali hazırda üçü kamu, 23’ü ise özel sektöre ait olan 26 adet liman projesinin hayata geçirilmesiyle beraber Türkiye limanlarında konteyner elleçleme kapasitesinin 21 milyon TEU’ya, yük elleçleme kapasitesinin ise 319 milyon tona yükselmesi bekleniyor. Türkiye Liman İşletmecileri Derneği’nin (Türklim) açıkladığı son verilere göre, 2016 ilk altı ayında konteyner elleçleme rakamı, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 7,5 arttı; 4,4 milyon TEU’ya yükseldi. TRANSİT GEÇİŞLERDEKI ARTIŞ LİMANCILIĞI BÜYÜTÜYOR Son on yıllık süreçte limanlarımızda elleçlenen yük miktarı ikiye katlandı. Dış ticarette yaşanan olumsuz havaya rağmen deniz yolu taşımacılığında görülen bu yükselişin en önemli nedenlerinden biri ise transit geçişlerdeki artış oldu. Doğu-Batı ve Kuzey-Güney yönlü uluslararası ulaştırma koridorlarının kesişim noktasında bulunan Türkiye limanları aktarma transit yükleri çekebilecek konum avantana sahip. Özellikle Akdeniz ve Ege Bölgesi’ndeki limanlar, kısa sapma mesafeleri ile Akdeniz’den geçen Asya-Avrupa ana denizcilik hattının yüklerini çekebilir. Mevcut yatırım ve hareketlilik ortamına rağmen, Türkiye’nin transit geçişlerde pastadan payı komşu ülkelere kaptırmamak için özellikle liman altyapı yatırımlarını sürdürmesi büyük önem arz ediyor. Çünkü ölçek ekonomisiyle dünya deniz ticaretinde gemilerin boyutu her geçen gün daha da büyürken, bu gemileri ağırlayabilen Türk limanlarının sayısının artması gerekiyor. Yapılan öngörülere göre 2017 sonrasında 21 bin TEU, 2020’de ise 24 bin TEU kapasiteli 456 metre uzunluğunda gemiler denizlerde olacak. Bu da, bugün için 14,5 metre su derinliği yeterli görülen Türk limancılık endüstrisinin geleceği yakalamak için daha önünde önemli bir altyapı gelişim ihtiyacının olduğunu da gözler önüne seriyor. Zira fiziki sınırlılıklar nedeniyle yeni yatırımla ölçüleri uygun hale getirilemeyecek limanlarda atıl kapasite riski söz konusu olacak. Peki Cengiz İnşaat, Limak, Akfen, Borusan, Petkim, Global, Yıldırım Holding, IC Holding, Kibar Holding, Fiba, Limak, Eren ve Evyap gibi Türkiye iş dünyasının pek çok başarılı şirketini cezbeden limancılık endüstrisinde kapasite ve hizmet kalitesiyle öne çıkan limanlar hangileri oldu? Sizler için derledik: MERSİN INTERNATIONAL PORT Dünyanın ilk 100 limanı arasında yer alan Mersin Uluslararası Limanı, yeni yatırımlarla büyümeye devam ediyor. 8 yıl önce Ortadoğu’ya açılan kapı konumundaki Mersin Liman’ını devralan PSA ve Akfen Holding ortaklığı ile kurulan Mersin Uluslararası Liman İşletmeciliği’nin, bu süre zarfında gerçekleştirilen toplam 1 milyar 170 milyon dolarlık yatırımda 4 bin 500 metrakare TIR parkı, 67 bin 450 metrekare saha düzenlenmesi ve araç yatırımları gibi kalemler bulunuyor. Türkiye’nin en büyük limanı olan Mersin Limanı’nda halihazırda liman kapasitesini 1 milyon TEU’dan 2.6 milyon TEU’ya çıkaracak dünyanın en büyük yük gemilerinin yanaşabileceği rıhtım inşaatı tamamlandı. Bu yatırımın toplam maliyeti ise 170 milyon dolar. Şirketin hedefi 1 milyon metrekare alana sahip limanı 5 milyon TEU’ya taşımak. SAMSUNPORT Karadeniz bölgesinin en büyük limanı, Karadeniz’de demiryolu bağlantısı olan tek liman olan SamsunPort, Anadolu’dan gelen ve Anadolu’ya gidecek yüklerin uğrak noktası. 2008 yılında özelleştirme ile Cey Grubu’nun lokomotif şirketi Ceynak’a devredilen liman için bugüne kadar 50 milyon dolarlık yatırım yapıldı. Depolama kapasitesi 30 bin tondan 250 bin tona çıkarıldı; sahanın tamamı betonlandı, liman içi demiryolları liman trafiğine uygun olarak düzenlendi; kantar sayısı yediye çıkarıldı. ASYAPORT (TEKİRDAĞ LİMANI) 2004 yılında Türkiye’den Soyuer ve İtalya’dan dünyanın en büyük konteyner şirketi olan MSC ortaklığıyla yapımına başlanan AsyaPort yatırımları 2010 yılında hızlandı. 20 metre derinlikte yapılan rıhtımlar için özel teknolojiler kullanıldı. 5 yıllık süreç sonunda Marmara Denizi’nde 30 hektar deniz dolduruldu. Türkiye’nin en büyük konteyner limanlarından olan AsyaPort 2017 yılında yıllık 2,5 milyon konteynere ulaşması planlanıyor. LİMAKPORT (İSKENDERUN LİMANI) Geçmişi M.Ö. 300’e dayanan İskenderun Limanı, 2004 yılında açılan özelleştirme kapsamında 36 yıl işletme süresiyle Limak Grubu’na devredildi. Ocak 2012’de başlayan modernleşme çalışmaları kapsamında ekonomik ömrünü tamamlamış rıhtım yapıları, stok sahaları, liman giriş çıkışları ve tüm binalar yıkılarak yeniden inşa edildi. Yeni rıhtım ve terminal vinçleri tedarik edildi. Ayrıca tarama çalışmaları ile limanda 14.5 - 15 metreye kadar gemilerin yanaşmasına imkan tanındı. Liman Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinin ithalat ve ihracat limanı olma özelliği taşıyor. İZMİR (ALSANCAK) LİMANI Tarım ürünlerinin büyük bölümünün buradan ihraç edildiği ve TCDD tarafından işletilen İzmir Alsancak Limanı‘nı bir yıl içinde dünyanın 100 büyük, Akdeniz‘in ise 10 büyük limanından biri haline getirecek yatırım programı hızla sürüyor. İzmir Limanı‘na yeniden rekabet gücü kazandırmak için 300 milyon dolarlık bütçenin ağzını açan T.C.D.D., 5 yıllık vadeye yaydığı yatırım programı planladığı gibi sürdürüyor. Yatırım tamamlandığında İzmir Alsancak Limanı‘nın yıllık yük kapasitesi 2.5 milyon TEU ‘ya ulaşacak. Alsancak Limanı ‘na daha büyük tonajlı gemilerin gelebilmesi için İzmir Körfezi‘nde derinliği arttırmak için iki dip tarayıcı gemi ile çalışmalar yakında başlayacak. Bu şekilde İzmir Limanı, daha büyük gemilere de hizmet vermeye başlayacak. Alsancak Limanı, son derece korunaklı konumu ile yılın 12 ayı hizmetlerini aksatmadan yük elleçleyebilen bir liman. KUMPORT (AMBARLI LİMANI) 1994 yılında hizmet vermeye başlayan ve 2013 yılında Türkiye konteyner iş hacminin yüzde 16’sını gerçekleştiren Kumport, iş hacmi baz alındığında 1.3 milyon TEU iş hacmiyle Türkiye’nin 3. büyük limanı konumunda. 2015 yılında yüzde 65 hissesi Çinli Cosco Pacific’e satılan liman 2011 sonu itibariyle 1,7 milyon TEU yıllık konteyner elleçleme kapasitesini yeni yatırımlarla 2,6 milyon TEU’ya çıkarmayı hedefliyor. Limanda iskele derinlikleri 15,5 metreye yükseltildi.