Ekonomistler iş dünyasının aniden durmasından kaynaklanan zararları hesaplarken trilyon dolarlık rakamlardan söz ediliyor.

Şunu biliyoruz: Koronavirüs ABD ekonomisine şimdiye kadar görülmemiş bir darbe indirecek. Bizim payımıza düşen ise bunun ne kadar süreceğini ve etkisinin boyutlarını hesaplamak. GSYİH’yle ilgili tahmin yapmaya çalışan herkes aynı Ekon 101 denklemiyle başlıyor: GSYİH= C+I+G+(X-M). Bu denklemde en önemlisi “C” (tüketim): Tüketim ABD GSYİH’sinin yüzde 68’ini oluşturuyor. “Hizmetler” ise bu tüketimde yüzde 69’luk paya sahip ve rakamlar da ürkütücü: Goldman Sachs nisan ayı spor ve eğlence harcamalarında yüzde 90, ulaşım ve gıda hizmetlerinde yüzde 75 ve otel rezervasyonlarında da yüzde 65’lik düşüş hesapladı. Tüketimin tek artış gösterebileceği sektör sağlık ve bu da ancak yüzde 1,6’lık bir büyümeye tanık olabilir. Öte yandan, “I” (business investment) yani iş yatırımı GSYİH’nin yaklaşık yüzde 17’sini oluşturuyor. Goldman genel olarak imalat faaliyetlerinde yüzde 35’lik bir düşüş öngörüyor; en büyük darbe de otomobil ve yedek parça üreticilerine inecek. Bu noktada da denklemin artış kaydedebilecek tek bir unsuruna geliyoruz yani kamu harcamalarını tanımlayan G’ye (government spending). Ancak bu da biraz aldatıcı. 2,2 trilyon dolarlık teşviğin GSYİH’yi destekleyeceğini düşünebilirsiniz. Fakat teknik olarak bunların çoğu transfer ödemesi şeklinde tanımlanıyor; yani G’nin içini doldurmuyor. Örneğin, CARES Yasası’ndaki 16 milyar dolarlık yaşamsal tıbbi ekipman alımı buna dahil; oysa bu harcama ciddi bir etki yaratabilecek durumda değil. Son olarak da, Goldman’a göre net ihracat (“X”-“M”) muhtemelen 2020 yılında kötüleşecek. İkinci mali çeyrekte GSYİH’nin yüzde 30’un üzerinde gerilemesi beklenirken, Buhran dönemi işsizlik rakamlarına dönebiliriz. Bu da, gelecek günlerde yaşanacakların ekonomi kanaat önderleri kadar tarihçileri de ilgilendireceğini gösteriyor.