Sanat tarihinin 5 büyük haseti

İnsanoğlunun sanatla uğraşı kendini ifade etmek güdüsünün yanında en az onun kadar güçlü bir diğer güdüden besleniyor: hatırlanmak, iz bırakmak. Ancak tarih boyunca sanatçıların, daha yaratıcı, daha ünlü olmak, daha ‘iyi’ eserler bırakmak için girdikleri rekabet en büyük hasetleri de tarih sayfalarına yazdı. İşte en ünlü rekabet öyküleri:

1 Van Gogh & Gauguin

Absinthe ile biten kavga

Van Gogh ile GauguIn arasındaki haset aslında bir dostluktan doğdu. Van Gogh sanatçılar için Fransa’nın Arles kasabasında kurduğu komüne yakın dostu Gauguin’i de çağırdı. Van Gogh, narsistik olarak bilinen Gauguin tarafından Van Gogh Ayçiçeklerini Boyuyor tablosunda resmedilince gerginlik yaşandı. Çok kısa bir süre taze kalan ayçiçeklerini çizerek Gauguin’in odasına koyan Van Gogh, cevaben ayçiçeklerinin mevsimi geçtikten sonra, yani tamamen kafasından Gauguin’in kendisini bu resimleri yaparken çizdiği tabloyu görünce çok sinirlendi. Van Gogh, Gauguin’in kendisini deli olarak gördüğünü iddia etti ve bir şişe Absinthe’i Gauguin’in kafasından aşağı boşalttı.

Kulağı kim kesti?

VAN GOGH’UN kesik kulağı meşhur. O kulağın nasıl kesildiğine dair hikayeler çeşitli. Bazıları Van Gogh’un kulağını kendisinin kestiğini dile getirirken, kimileri de Gauguin ile tartışmalarından birinde Gauguin’in kestiği iddiasını savunuyor.

2 Picasso & Matisse

Bu rekabet tablosu sahte mi?

Modern sanatın iki ustası Picasso ve Matisse arasındaki ilişki saygı sınırlarını hiç aşmamış olsa da sanat tarihinin en ünlü rekabetleri arasında sayıldı.

Picasso Matisse’den daha genç olmasına rağmen ikisinin de en ikonik eserleri aynı dönemlere denk geliyor. 1907 yılında Mavi Nü’yü çizen Matisse, aynı yıl Avignon’lu Kızlar’ı çizen Picasso için ‘kendisinden öğrenecek şeyler olan inovatif ressam’ ifadelerini kullandı.

İki ressam arasındaki tartışmalar çok büyük boyutlara ulaşmasa da iki isim pek çok sanat tarihçisi ve eleştirmeni tarafından sık sık karşılaştırıldı. Hatta bazı sanat tarihçileri ikilinin gündem yaratmak için abartılmış sahte bir düşmanlık içinde olduğunu ileri sürdü.

Keza sanatseverler modern sanatın bu iki büyük ismi arasındaki rekabeti izlemeye hep büyük ilgi gösterdi. Açıklamaları, sözleri, eserleri her dönem merak uyandırdı ve iki ressamın hikayesi sanat tarihinin en büyük 5 haseti arasında yer aldı.

3 Delacroix & Ingres

Cehennem kokan rekabet

19’uncu yüzyıla damga vuran Delacroix ve Ingres rekabeti aslında iki akımın da mücadelesi olarak yaşandı. Geleneksel neoklasik stilin temsilcisi Ingres, avantgard romantik Delacroix’nın stilini pek çok kez sert bir dille eleştirdi. Delacroix’nın temsil ettiği ahlaki değerleri Fransız toplumu için tehdit olarak değerlendiren Ingres, çağdaşının tabloları için “Cehennem kokuyor” ifadelerini kullanarak çatışmanın dozunu artırdı. Bir partide denk gelen ikili arasındaki tansiyon Ingres’in Delacroix’ya “Çizmek onur ve dürüstlük gerektirir” diyerek  elindeki kahve fincanını kendi üzerine dökmesiyle zirve yaptı.

4 Banksy & King Robbo

Duvarların ‘kral’ı kim?

Günümüzün en çok dikkat çeken iki sokak sanatçısı Banksy ve King Robbo arasındaki rekabet oldukça ünlü. 2014 yılında vefat eden King Robbo sokak graffitilerinde daha çok renkler ve desenler üzerine yoğunlaşırken, kimliği halen belirsiz olan Banksy ise eleştirel düşünceyi tetikleyen figürleriyle biliniyor. Bu ayrım iki sanatçının zaman zaman açıktan da karşı karşıya gelmesine ve hatta birbirlerinin eserlerine değiştirmesine neden oldu. Örneğin, Banksy King Robbo’nun bir eserinde sanatçının imza figürünü boyacı olarak modifiye etti, bunun üzerine King Robbo da imza figürünü aynı resmi yeniden yaratarak ‘düzeltti.’ Bu graffiti üzerinden kavga peşpeşe yapılan değişikliklerle devam etti.

5 Michelangelo & Raphael

‘Dere’den değişim mesajı

Her ikisi de Rönesans döneminin Floransa’da yaşayan dünyaca ünlü yetenekleri olan Michelangelo ve Raphael, aynı zamanda da rakiptiler. 1500’lü yılların başında Michelangelo ününün ve sanattaki deneyiminin zirvesini yaşarken ondan daha genç olan 20’lerindeki Raphael çırağı olduğu sanatçıların dikkatini çekerek hızla yükseliyordu. İkilinin rekabeti 1508 yılında Papa Julius II tarafından açılan bir yarışmayla ayyuka çıktı. Vatikan Sarayı’ndaki özel kütüphaneye fresk yapımı için yapılan yarışmada komisyon Michelangelo gibi rakipleri eleyip genç Raphael’i seçti. Bu sonucu hoş karşılamayan Michelangelo Raphael’i pek çok konuşmasında kıskançlık ve öfkesinin öznesi yaptı. Raphael ise Michelangelo’yu fresklerinden birinde “Aynı derede iki kez yıkanılmaz” diyen Herakleitos formunda resmederek ustasına değişimin kaçınılmazlığı mesajını verdi. Raphael ayrıca fresklerinden birinde somurtan bir Michelangelo figürünü işledi.