Dünyanın en büyük beşinci konteyner işletmecisi Cosco Pacific, Kumport Limanı'ndaki Fina Holding hisselerini satın aldı. Yaklaşık 1 milyar dolarlık yatırım, Türkiye'deki en büyük Çin yatırımı oldu. Fina Holding, 255 milyon dolara satın aldığı Kumport Limanı’nın yüzde 65’ini geçtiğimiz Eylül ayında 940 milyon dolara Çinli ortak girişim grubuna devretti. Satın alma işlemi bugüne kadar Çin’den Türkiye’ye gelen en büyük doğrudan yabancı yatırım olma özelliği taşıyor. 1,3 milyon TEU iş hacmiyle Türkiye’nin 3. büyük limanı konumunda olan Kumport, Çinlilerin oldu. İstanbul Ambarlı’da bulunan limanın sahibi ve işletmecisi Fina Liman’ın yüzde 65 hissesi Çin’in en büyük denizcilik şirketlerinden Cosco Pacific’in önderliğindeki konsorsiyuma satıldı. Mayıs 2007’de Turkon Holding ile birlikte Kumport Liman Hizmetleri’nin yüzde 96,6 oranındaki hissesini 255 milyon dolara satın alan Fina Holding’in sahibi Hüsnü Özyeğin, 1 yıl sonra Turkon Holding’in hisselerini de devralmıştı. 2010 yılında yüzde 35 hisseyi Umman Devlet Fonu’na satan Özyeğin, Kalan hisseleri de geçtiğimiz Eylül ayında China Merchants Holding International (CMHI), China Ocean Shipping Company (COSCO) Group ve Çin’in en büyük devlet fonu China Investment Corporation (CIC) ortak girişim grubuna sattı. Umman Yatırım Fonu’nun liman ortaklığında Turkac ismiyle yüzde 35’ye yakın hisseye sahip olmaya devam edeceği belirtildi. “SATIŞ KUMPORT’UN ÖNÜNÜ AÇACAK” Satışın ardından Bloomberg HT kanalında katıldığı bir TV programında Arzu Maliki’nin sorularını yanıtlayan Fiba Holding Yönetim kurulu Başkan Yardımcısı Murat Özyeğin, limancılık konusunda dünyada çok büyük bir konsolidasyon yaşandığına dikkat çekerek “Limancılık alanında biz daha çok yatırım yapmayı arzu ettik ama olmadı. Diğer yatırımcılar bizden daha çok hevesli davrandı ihalelerde” yanıtını vermişti. Kumport Liman Hizmetleri 2010 yılında İskenderun Limanı, 2014 yılında ise Derince Limanı için açılan özelleştirme ihalelerine teklif vermiş ancak kazanamamıştı. Satışın Kumport Limanı’nın önünü açacağını belirten Murat Özyeğin, “Bunu Çin’in tekrar kurmayı arzu ettiği ipek yolu hattını ön plana çıkaran, Türkiye’ye olan ticaretini artıracak bir işlem olarak görüyoruz. Liman olarak da Türkiye’yi merkez yapacak bir anlaşma” sözleriyle Çinli yatırımcıların satışa verdiği öneme de vurguluyordu. “BIR KEMER BIR YOL”A ÖNEMLI BIR KATKI Gerçekten de, Kumport Limanı’nın Çinli konsorsiyuma satışının ardından özellikle yurt dışı basında yapılan yorumlarda Kumport terminali yatırımının Çin’in “One Belt, One Road” (Bir kemer, Bir yol) politikasına uyumlu bir yatırım olduğunun altı çizildi. 2013 yılı sonunda Çin Cumhurbaşkanı Xi tarafından açıklanan “Bir Kemer Bir Yol” politikası, Çin’in Avrupa pazarına hem karadan hem de denizden etkin bir şekilde ulaşarak üretim fazlasını eritmeye çalışmasını amaçlıyor. Kumport’un yeni sahibi Cosco daha önce Yunanistan’ın Pire Limanı’nın da azınlık hisselerini almıştı. Cosco’nun Kumport yatırımı da bu strateji kapsamında atılan önemli adımlardan biri olarak değerlendiriliyor. COSCO, DÜNYANIN 5. BÜYÜĞÜ Çin’in en büyük devlet kuruluşlarından biri olan Cosco’nun 800’ün üzerinde gemisi bulunuyor ve şirket 160 ülkede 1600’den fazla limana taşımacılık yapıyor. Çin’in en büyük filosuna sahip olan Cosco dünyanın da 5’inci büyüğü konumunda. 1872 yılında devlet tarafından kurulan ve deniz taşımacılığında ülkenin en büyük grubu olan China Merchants Grup ise, Çin’in dışa açılma ve batılılaşma hamlesinde önemli rol oynamış bir şirket. Grubun, gemi taşımacılığı, liman, tersane işletmeciliği, enerji taşımacılığı, altyapı, bankacılık ve gayrimenkul alanında faaliyetleri bulunuyor. Genel merkezi Hong Kong’ta bulunan şirket 131 milyar doları aşkın bir büyüklüğü yönetiyor. Merkezi Pekin’de bulunan China Investment Corporation (CIC) 2007’de kurulmuş bir devlet fonu. Çin devleti çok uluslu kamuya ait holdinglerin yurt dışındaki yatırımlarını artırması amacıyla kurduğu CIC’nin başlangıçta 200 milyar dolar olan fon değeri bugün 750 milyar dolarlık bir büyüklüğü ulaşmış durumda. KUMPORT BÜYÜK GEMILERE HAZIR 1994 yılında hizmet vermeye başlayan ve başlangıçta sadece genel ve dökme yük hizmeti veren Kumport Limanı, 1996 yılından itibaren konteyner elleçleme işlemlerine başladı. Özellikle 2002 yılında dünya ve Türkiye’nin önde gelen hatlarından Maersk ve Turkon’un acentalığını yaptığı gemilerin limana uğrak yapmaya başlaması ile birlikte Kumport Limanı, konteyner limanına dönüştü. 2011 yılı itibari ile Türkiye’nin 3. büyük limanı haline gelen Kumport, ayrıca ithalat konteyner elleçlemesinde ise 1. sıraya yerleşti. 2002 yılında kullanılmaya başlanılan terminal otomasyon sistemi 2005 yılından itibaren limanda tüm süreç ve işlemlerde kullanılmaya başlandı. 402 bin metrekare terminal Sahasında 1,7 milyon TEU kapasite ile hizmet veren Kumport’un 6 iskelesi bulunuyor. Ayrıca limanın kapasite artışına paralel olarak daha büyük gemilerin güvenli bir şekilde yanaşmalarını sağlamak için iskele derinlikleri artırıldı. Kumport biri 440, diğeri 422 metre uzunluğunda ve 16,5 m deriliğe sahip iki Konteyner iskelesi ile hizmet veriyor. Cosco’nun 2017 ve 2018’de teslim edilmek üzere, 20 bin TEU taşıma kapasitesine sahip, 13 adet konteyner gemi siparişi verdiği dikkate alındığında Kumport’un seçilmiş olması daha da anlaşılır oluyor. Cosco’nun halen 167 konteyner gemisi bulunuyor.